Home University Observer

Piain i mo ghuta; Ca bhfuil an fhada?

Is fíor le rá go bhfuil caidrimh iontach difrúil agus deacair ag an tír seo agus an teanga dúcháis, go h-áirithe nuair a baineann sé lenár gcuid ainmneacha. Deirfinn go bhfuil an t-ádh orm nach bhfuil fadaí ar bith i mo ainm, ach ní cheart go mbeidh an mothúcháin sin agam faoi an teanga agus an dóigh a úsaidtear ainmneacha go poiblí agus go príobhaideach. Tá sé soiléir le fheiceáil as cúpla de na modhannaí ina bhfuil comhlachtaí ar fud fad na tíre ag deighleáil leis an teanga agus iad ag déanamh a chuid gnó. I cúpla gcasannaí, is féidir linn a rá nach bhfuil aon meas ar bith acu ar an teanga agus ainmneacha daoine. Is fadhb seo a táispeannain an meoin atá ag an ghnáth-phobail taobh amuigh de muintir le Gaeilge.

Is é an cás is cáiliúla de seo, deirfinn, nó i 2016 nuair a bhí fadhb ag bean óg darbh ainm Caoimhe Ní Chathail lena h-ainm ar an seirbhís fón 3. Níor scríobh an comhlacht a h-ainm i gceart ar a gcuid foirmeacha agus téacsanna chuicí. Nuair a chuir sí an fadhb chuig an líne cuidiú de custaméirí, dúradh léithe go raibh polasaí acu gan an fada a úsaid agus iad ag deighleáil le ainmneacha daoine. Chuir Caoimhe an eolas seo ar líne ar Twitter, agus i gceann cúpla uair bhí an nuacht seo feicthe ag na mílte thart ar an tír. Bhí conspóid ollmhór bainte leis an eolas seo a bhí curtha sa poiblí. Dúradh le custaméirí go mbeidh an fadhb seo réiteach ach le tamall anuas tá custaméirí ag fáil téacsanna ó an comhlacht le na h-ainmneacha mícheart arís. Deirfinn go bhfuil an fadhb go fóill ag custaméirí eile ach nach bhfuil morán daoine ag cuir é ar líne le táispeain don nuacht agus don poiblí. Anois, níl mé ag rá gur cheart go gcuirtear achan uile sampla de seo ar an líne chun táispeaint cé chomh olc is atá an fadhb, níl an modh nó an fuinneamh ag achan nduine a dtarlaíonn seo daofa le chuir é go poiblí agus le deighleáil leis na daoine ar an idirlíon. Mar a fheictear go minic, tá an meoin ag daoine nár cheart go bhfuil cuidiú ar bith den teanga ar scor ar bith, agus is doiligh an rud é le deighleáil leis muna bhfuil cleactadh agat leis an idirlíon. Ach ag an am céanna, ba cheart dúinne chuartú freagra as na comhlachtaí seo nach bhfuil sásta nó atá ró falsa chun aitheantas cheart a thabhairt do teanga an tír. Da mbeidh an fadhb seo i tír ar bith eile san Eoraip nó thart ar an domhan, beidh conspóid ollmhór faoi ar fad na meán uilig. Ach mar gheall ar na smaointí atá ag daoine sa tír seo faoi an teanga níl aon méid glacadh le na fadhbanna atá ag daoine le seo. Dúradh a lán daoine, 3 san aireamh, le na daoine a raibh na fadhbanna acu le athrú a gcuid ainmneacha go dtí an leagan Béarla. Da raibh seo an cás le duine le teanga ar bith, ní bheidh seo smaointí ar mar réiteach ar chor ar bith.

Ní hé seo an sampla amháin de seo ag tarlú agus níl sé comhlachtaí príobhaideach amháin atá ag déanamh seo. Tá comhlachtaí a bhuil airgead s’acu ag teacht as an rialtas ciontach do fadhbanna mar seo. Bhí dalta sa Tríonoide darbh ainm Cúnla Morris ag cuartú cárta Leap úr don bliain úr. Rinne siad iarracht chun a ainm a chuir isteach, ach nuair a rinne siad iarracht an fada a chuir san ainm, níor lig an suíomh idirlíone daofa a ainm a cuir isteach mar is gceart. Ag iarraidh fáil thart ar an fadhb seo, scríobh siad “Cunla le fada” sa bocsa ar a bhfuil an ainm de dhith. In áit ag glac leis an eolas seo, phriontáil siad an frása seo go díreach. Chuirtear pictúr de seo suas ar an idirlíon agus arís, cosúil leis an cás le Caoimhe, bhí sé feicthe ag na mílte i gceann tamall gairid fosta. Ní bhfuair Cúnla cárta úr agus tá orthu go fóill an cárta seo a úsaid ar an corás taisteal poblí. Ar a laghad do comhlachtaí ar nós 3, is féidir an leithsceal a úsaid gur comhlacht idirnáisiúnta é, ach le TFI, níl an leithscéal céanna acu ar aon nós. Tá airgead ag teacht ó an rialtas le chuir na chártaí seo ar fáil agus níl siad abálta ainmneacha na daoine a úsaideann teanga an tír a chuir isteach i gceart. Is mór an trua é le feiceáil, déanfainn sé iontach deacair don pobail Gaelach aon meas a bheidh acu fhéin agus an meoin atá ag an tír acu.

Níl ach dóigh amháin chun an fadhb seo a réiteadh; agus sin an íomha atá ag comhlachtaí a athrú. Caithfidh siad an iarracht daoine a fáil isteach a bhfuil an teanga agus muna bhfuil siad abálta duine mar seo a aimsiú, ar a laghad ba cheart daofa chuir an rogha do daoine an fada a úsaid agus iad ag líonadh amach foirmeacha ar líne. Ní dhéanann sé difir ar bith don comhlacht cén litreacha a úsaideann daoine agus iad ag clarú ach deanfainn sé difir mór do na daoine atá ag iarraidh a ainmneacha a úsaid ar a gcuid foirmeacha. Tá súil mór agam go athraítear an meoin seo gan mhoill.